تبلیغات
كتاب روزنه ای به اندیشه ها و ایده های نو - فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) منتشر می شود

كتاب روزنه ای به اندیشه ها و ایده های نو


فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) منتشر می شود
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، فهرست مشتركی است در خصوص تمامی اطلاعاتی كه از ابتدای فهرستنگاری در ایران، یعنی از 1305ش./1344ق./1926 تا نیمة اول 1390ش./ 1431ق./ 2011، در قالب فهرست‌ها و یا ضمن مجموعه‌ها، مجلات، و تك‌نگاری‌ها منتشر شده و یا اطلاعاتی از آنها - به هر نحو- به دست ما رسیده است. این مجموعه در برگیرندة اطلاعات نسخه‌های خطی یا عكسیِ موجود در ایران است و نسخه‌های خطی دیگر كشورها  یا نسخه‌های خارج شده را در بر نمی­گیرد. اطلاعات موجود در این مجموعه، از میان بیش از 500 جلد فهرست مفصل یا مختصر استخراج شده و با ساماندهی جدید و تنظیمی فنی و علمی، به منظور تسهیل دستیابی به اطلاعات تدوین شده است. در این مجموعه، بیش از 000/320 عنوان نسخه، ذیل 000/100 عنوان كتاب (اثر) معرفی شده است. گرچه تعداد بسیاری از نسخه‌های خطی موجود ایران همچنان در گمنامی به سر می‌برند و فهرست یا اطلاعاتی  از آنها منتشر نشده است، همین مقدار اطلاعات نشریافته نشان می‌دهد كه ایران نسبت به معرفی نسخه‌های خطی بسیار اهتمام ورزیده است. فنخا، حاصل تلاش گسترده و افتخارآمیز بیش از یك‌ صد نفر از فهرست‌ نگاران ایران، طی 90 سال است كه در مجموعه‌ای سامان‌یافته عرضه شده است.

هدف از تدوین فنخا

حجم انبوه گنجینة مكتوب ایران بستری برای تلاش و فعالیت فهرست‌ نگاران ایرانی بوده تا به معرفی تاریخ و تمدن و آثار به جای مانده از پیشینیان خود بپردازند؛ حجمی عظیم كه پشتوانه‌ای هویت‌بخش برای ملت ایران و دستمایه‌ای وزین برای متن‌پژوهان، ایران‌شناسان، اسلام‌شناسان، تاریخ‌شناسان علم، و پژوهشگران دیگر حوزه‌های اندیشه به شمار می­رود. حاصل كار این فهرست‌ نگاران طی 90 سال دایره المعارفی از دانش‌های گوناگون مرتبط با این گنجینه عظیم بوده است كه متأسفانه، به­دلایل گوناگون، از جمله عدم رعایت اصول و قواعد یكسان در كار و ابداعات سلیقه‌ای فهرست‌ نگاران،  چنان­كه باید و شاید ارزش کار آنها شناخته نشده و استفاده از حاصل تلاششان در سطحی نامطلوب و ناقص باقی مانده است. فنخا، در تلاش است با گردآوری و یکی کردن این اطلاعاتِ مغشوش و ناهمگون، و یکسان سازی و مستند کردن مداخل اصلی و تجمیع اطلاعات پراكنده و ایجاد ارتباط میان آنها، مجموعه‌ای بسازد تا ضمن نمایش عظمت پیشینیة علمی و فرهنگی ملت ایران، اطلاعات پراکنده را در مدار تحقیق و پژوهش قرار دهد و پشتوانه‌ای برای پژوهشگران حوزه‌های مختلف باشد.

 

 

روش انجام كار

به منظور تحقق اهداف پیش‌بینی شده، لازم بود مداخل اصلی و فرعی تعریف و برای یكنواختی و همسان‌سازی آنها چاره‌ای اندیشیده شود. لذا دو مدخلِ «نام كتاب و نام مؤلف» مورد توجه قرار گرفت و با کوششی طولانی ومداوم تلاش شد این دو مدخل، شكل و شمایلی مستند به خود گیرند. فنخا، فهرستگانی «اثرمحور» است و در آن نام كتاب به­عنوان سرشناسه انتخاب شده و از نام مؤلف به­عنوان شناسة دوم استفاده شده است. برای ضبط ثابت و مستند نام اثر- با توجه به ناهمگونی­های بسیار در فهارس و منابع- وقت بسیاری مصروف گردید تا یك اثر با چندین نام معرفی نشود و با ارجاع نام‌های دیگر به­صورت الفبایی، راهنمایی­های لازم برای یافتن اطلاعات مورد نظر انجام شود. مدعی عدم كاستی در آن نیستیم، گرچه  با توجه به محدویت‌های بسیار و عدم امكان دسترسی به تمامی نسخه‌ها و اشکالات موجود در فهرست‌ها و منابع، تلاش انجام شده در نوع خود كم نظیر است.

    سامان‌ دهی و مستندسازی نام مؤلفان، از ابتدا مورد توجه بود. ناهمگونی، تشویش، و اغلاط موجود در فهارس مورد نام مؤلف، به مراتب بیش از نام كتاب خودنمایی می‌كرد و ناهماهنگی در آن به تعداد فهرست‌ نگاران بود و بدیهی است كه در برخی موارد به جای آنکه فهرست راهنمای پژوهشگر باشد باعث سردرگمی پژوهشگران می‌شد. برای یكسان‌سازی نام مؤلف، تلاش بسیاری صورت گرفت تا نام مؤلفان  در فنخا یكسان و سامان یافته ثبت و ضبط گردد. ممكن است هنوز اشکال­هایی بر آن وارد باشد كه باید در آینده رفع گردد، ولی مدعی هستیم فنخا از این جهت كاربردی ویژه دارد.

   اطلاعات فنخا به‌گونه‌ای انتخاب و كنار هم چیده شده كه اولا مستند بوده و دارای مآخذ مشخص باشد؛ ثانیاً، امكان ارزیابی و داوری را برای مراجعه‌كننده فراهم كند؛ اطلاعات ریز و درشتی كه فهرست‌ نگاران فراهم‌ کرده‌اند- و می‌تواند مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد- نادیده گرفته نشود؛ و در نحوه و شیوﮤ اطلاعات، یكدستی و همگونی رعایت شود. اگر این قواعد، در مورد برخی اطلاعات فنخا رعایت‌نشده از آن روست كه یا  اطلاعات كاملی وجود نداشته و گزارش‌ها ناقص بوده است یا آنکه اطلاعات مشابه اندك بوده است.

   جمع‌آوری، آماده‌سازی، و سامان‌ دهی این اطلاعات بیش از یك دهه به طول انجامید و با همكاری پژوهشگران مؤسسه فرهنگی ــ پژوهشی الجواد آماده انتشار شد و پیش‌بینی می‌شود كه مجموعه آن به حدود چهل جلد برسد كه امید داریم، حداكثر، تا دو سال آینده، به تدریج، سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران آن را منتشر کند.

 

شاكله اطلاعات فنخا

اطلاعات ارائه شده در فنخا در دو دسته اطلاعات كتاب‌ شناسی و اطلاعات نسخه‌شناسی ارائه می‌شوند.

   الف ــ اطلاعات كتاب ‌شناسی:

1. نام مستند كتاب همراه با صورت‌های دیگر ثبت نام كتاب در منابع؛

2. آوانگاری نام كتاب برای دانستن تلفظ صحیح آن؛

3. نام مستند مؤلف همراه با تاریخ تولد و وفات وی؛

4. آوانگاری نام مؤلف برای دانستن تلفظ صحیح آن؛

5. اطلاعات مربوط به آثار پیشینی كه اثر مورد نظر با آنها مرتبط است، برای مثال، شرح، ترجمه و یا ردّیه‌ای بر آنهاست؛

6. نام افرادی كه در شكل‌ گیری اثر دخیل بوده‌اند، برای مثال اثر به دستور آنها نگاشته شده یا به آنها اهدا شده است؛

7. تاریخ و محل تألیف اثر؛

8. توصیفی کوتاه درباره محتوای اثر، تعداد فصول و ابواب آن و عناوین آنها، ویژگی‌های خاص اثر، مانند آن؛

9. آغاز و انجام اثر؛

10. اطلاعات مربوط به چاپ اثر؛

11. برخی منابع و مصادری كه حاوی اطلاعاتی درباره اثر یا مؤلف آن هستند؛

12. معرفی آثاری كه پس از اثر مورد نظر تألیف شده‌اند و با آن ارتباط دارند، مثلاً شرح، ترجمه و یا ردّیه‌ای بر آن هستند.

پس از ارائه اطلاعات كتاب ‌شناسی اثر، معرفی نسخه‌های موجود در ایران آغاز می‌شود.

ب- اطلاعات نسخه‌شناسی:

1. شهر و كتابخانه‌ای كه نسخه در آن نگهداری می‌شود، همراه با شماره بازیابی نسخه در آن كتابخانه؛

2. آغاز و انجام نسخه؛

3. اطلاعات مربوط به مباحث مندرج در نسخه، و حجم  نسخه نسبت به حجم کل کتاب (نسخه مورد نظر چه مقدار از کل کتاب را شامل می­شود) و گزارش افتادگی‌های احتمالی در نسخه؛

4. نوع خط نسخه؛

5. نام كاتب نسخه همراه با تاریخ و محل كتابت نسخه، همچنین نام كسی كه نسخه به دستور او یا برای او كتابت شده است؛

6. اطلاعات مربوط به شكل ظاهری نسخه و تزئینات مندرج در آن؛

7. معرفی وگزارش نوشته‌هایی كه علاوه بر متن اثر در نسخه درج شده‌اند و بیانگر پیشینه یا تاریخچة نسخه هستند، از جمله مصحح بودن، حاشیه داشتن، نام كسانی كه نسخه را در تملك خود داشته‌اند، مهرهایی كه بر نسخه دیده می شود، اطلاعات مربوط به وقف یا اهدای نسخه، و نظایر آن؛

8. اطلاعات مربوط به نوع كاغذ و جلد، تعداد صفحات نسخه، و قطع آن؛

9. منبعی كه اطلاعات مربوط به نسخه از آن ذكر شده است؛

   لازم به ذكر است كه منبع اصلی مورد استفاده در فنخا، در كتاب ‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار، اطلاعاتی است كه فهرست‌ نگاران هنگام توصیف نسخه‌ها  ارائه داده‌اند، از این رو، بسته به این‌ كه هر فهرست ‌نگار در سبك كاری خود به ارائه چه میزان از اطلاعات در خصوص نسخه‌ها پرداخته باشد، اطلاعات ارائه شده متفاوت است.

نمایه‌ها

این مجموعة عظیم دارای 10 نمایه است تا امکان استفاده حداكثر از اطلاعات را برای نیازهای متنوع پژوهشگران فراهم ‌كند. این نمایه‌ها چندین مجلد از این مجموعه را -در پایان-  به خود اختصاص خواهد داد. نمایه‌های مورد نظر عبارت است از: نمایه مؤلفان (در دو مجلد)، نمایه موضوعی، نمایه كاتبان، نمایه واقفان، نمایه اهداءشوندگان، نمایه محل‌های تألیف، نمایه محل‌های كتابت، نمایه نسخه‌های به خط مؤلف، نمایه اعلام (فقط اعلامی كه در ضمن توصیف‌ها آمده و در نمایه‌های دیگر به آنها پرداخته نشده)، و نمایه اماكن.

چگونگی سفارش و تهیه مجموعه:

اكنون و در آستانه نمایشگاه بین‌المللی كتاب تهران كه در حقیقت بهار كتاب ایران است تعداد 5 جلد از دوره 40 جلدی كتاب آماده و ارائه به علاقمندان می باشد، بر این اساس از محققان و پژوهشگران ارجمند، مؤسسات علمی، پژوهشی و دانشگاهی و كتابخانه‌های سراسر كشور كه تمایل به تهیه این مجموعه دارند دعوت می‌شود تا فرم آن را تكمیل و به انتشارات سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ارسال نمایند. در این زمینه آقای شهرام چوپان و خانم كریمی مسؤلان فروشگاه‌های شماره 1 و 2  با    شماره های تلفن 81623315-88941946 آماده دریافت درخواست‌های شما می‌باشند. همچنین نسخه الكترونیك فرم بر روی سایت سازمان به آدرس nlai.ir موجود است.

در پایان اینكه خرید این مجموعه در ایام نمایشگاه كتاب با بیست درصد تخفیف همراه است.

نظرات() 
abusiverational3.jimdo.com
چهارشنبه 18 مرداد 1396 10:00 ق.ظ
Very rapidly this site will be famous among
all blogging and site-building people, due to it's pleasant articles
Foot Issues
سه شنبه 17 مرداد 1396 05:47 ق.ظ
Asking questions are in fact pleasant thing if you are
not understanding something totally, but this piece of
writing offers fastidious understanding yet.
odettedarco.jimdo.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 11:03 ق.ظ
naturally like your web-site but you have to test the spelling on several of your
posts. Many of them are rife with spelling issues and I find
it very troublesome to tell the reality on the other hand I'll surely come again again.
Foot Problems
شنبه 14 مرداد 1396 09:08 ب.ظ
When I initially left a comment I seem to have clicked on the -Notify me when new
comments are added- checkbox and now whenever a comment is added I receive
4 emails with the exact same comment. Perhaps there is a means you can remove me
from that service? Thanks a lot!
diligentgatheri71.exteen.com
چهارشنبه 7 تیر 1396 01:14 ب.ظ
I am not sure where you're getting your info, but great topic.

I needs to spend some time learning more or understanding
more. Thanks for great info I was looking for this info for my mission.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 11:19 ق.ظ
I do consider all the ideas you've presented to your post.
They are very convincing and can certainly work. Still, the posts
are too short for beginners. Could you please prolong them a bit from next time?
Thank you for the post.
BHW
سه شنبه 22 فروردین 1396 01:57 ب.ظ
First of all I want to say terrific blog! I had a quick question that I'd
like to ask if you don't mind. I was interested to
find out how you center yourself and clear your mind before writing.
I've had a hard time clearing my mind in getting my thoughts out there.

I truly do take pleasure in writing however it just seems like the first 10 to 15 minutes tend to be wasted simply just trying to figure out how to
begin. Any suggestions or tips? Cheers!
manicure
دوشنبه 21 فروردین 1396 06:26 ب.ظ
Pretty section of content. I just stumbled upon your site and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed
account your blog posts. Anyway I'll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently rapidly.
manicure
دوشنبه 21 فروردین 1396 01:21 ب.ظ
Hello, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was
just curious if you get a lot of spam responses? If so how do you stop it, any plugin or anything you can suggest?
I get so much lately it's driving me crazy so any help is very much appreciated.
manicure
جمعه 11 فروردین 1396 09:59 ب.ظ
Everything is very open with a precise description of the challenges.

It was truly informative. Your website is very helpful.
Thanks for sharing!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
  • آخرین پستها

  • ابر برچسبها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :